De witte roos
Zakelijke
gegevens
Naam van de auteur Inge
Scholl
Titel De
witte roos (Die weisse Rose)
Uitgever In den Toren
Jaar van uitgave 1999
Aantal bladzijden 192
Samenvatting
In februari 1943 worden enkele
mensen wegens hoogverraad ter dood veroordeeld. Onder hen ook Hans en Sophie
Scholl, broer en zus van Inge Scholl, de schrijfster van dit boek. Ze werden
veroordeeld omdat ze zich verzetten tegen het nationaal socialisme van Hitler.
In hun jeugd verhuisden de familie Scholl naar Ulm an der Donau.
Het verhaal begint als Hitler nog niet zo lang aan de macht is. De kinderen zijn lid van de Hitlerjugend en willen graag meewerken aan de opbouw van een nieuwe wereld. Vader daarentegen heeft zo zijn bedenkingen over Hitler. Als bepaalde boeken en liederen verboden worden, gaat ook zoon Hans twijfelen, helemaal als zijn jeugdgroep geen eigen vlag meer mag dragen.
De twijfel van vader en zoon Hans wordt overgenomen door het hele gezin. Vader vertelt de kinderen dat Hitler wel de werkloosheid wegneemt, maar dat veel mensen in de wapenindustrie komen te werken. Hans en zijn jongere broer Werner zitten in een culturele jongerengroep, maar deze wordt door de overheid opgeheven. Hans besluit medicijnen te gaan studeren en ontmoet zo allemaal interessante mensen. Als de oorlog uitbreekt moet hij ook het leger in. Hij leeft een apart leven. Half soldaat, half student. In de lente van 1943 worden de eerste tekenen van verzet merkbaar. Kerkelijke protesten tegen het nazi-regime die zonder afzender verspreid worden. Kerkelijke eigendommen worden in beslag genomen en geesteszieke mensen worden afgevoerd en verdwijnen in kampen. Hans leest hier over en verzamelt zo de moed om iets tegen het nationaal-socialisme te doen.
Hans komt in contact met studenten die dezelfde ideeën als hem hebben: Alexander Schmorell, Christl Probst en Willie Graf. Als Vader Scholl door de gestapo meegenomen wordt voor verhoor, ziet Hans hoe machteloos ze eigenlijk zijn. Sophie begint op haar 21-ste verjaardag met de studie biologie en filosofie in München op de universiteit waar ook haar broer zit. Zij leert meteen zijn vrienden kennen tijdens een speciaal voor haar georganiseerd feest. Tijdens dit feest komt voor het eerst het woord verzet ter sprake.
Hoogleraar Kurt Huber wordt door Hans opgenomen in de vriendengroep. Al snel richt Hans ‘Die Weiße Rose’ op en worden de eerste vlugschriften die oproepen tot passief verzet verspreid. Dan moeten de medicijnstudenten onverwacht naar het front. Op de dag voor het vertrek besluiten de leden van ‘Die Weiße Rose’ als ze terugkomen over te gaan op harder verzet. Sophie gaat in de vakantie naar huis terug en ondertussen is haar vader veroordeelt tot 4 maanden gevangenisstraf.
Aan het einde van de herfst in 1942 komt Hans terug uit Rusland, ook zijn vader is dan al weer thuis. ‘Die Weiße Rose’ gaat door met de vlugschriften en verspreid ze over heel Zuid-Duitsland. Er worden steeds meer mensen die tegen de overheid in verzet komen ter dood veroordeeld. Op een avond beklad Hans samen met zijn vrienden muren in de stad met de spreuk: ‘Nieder mit Hitler!’. Zo ontstaan ook in andere steden actieve verzetsgroepen. Hans en Alexander ontmoeten zo ook een lid van de Berlijnse groep ‘Die Rote Kapelle’. Ze willen samen een grote verzetsgroep op gaan richten. Ondanks de vele waarschuwingen die Hans krijgt over dat de Gestapo hem op het spoor is, wil Hans niet vertrekken en zijn vrienden in de steek laten. Als Hans en Sophie op 18 februari 1943 dan de zesde editie van de vlugschriften stiekem ergens in de uiversiteit neerleggen, worden ze gesnapt door de conciërges, die de Gestapo alarmeren. Ook Christl wordt gepakt.
Als Sophie en Hans in de gevangenis zitten worden ze nog bezocht door hun ouders en Werner. Ze hopen dat anderen zich nu niet laten stoppen tot verzet. Dan worden ze beiden onthoofd. Ook Kurt Huber, Willie Graf en Alexander Schmorell worden ter dood veroordeeld.
Het verhaal begint als Hitler nog niet zo lang aan de macht is. De kinderen zijn lid van de Hitlerjugend en willen graag meewerken aan de opbouw van een nieuwe wereld. Vader daarentegen heeft zo zijn bedenkingen over Hitler. Als bepaalde boeken en liederen verboden worden, gaat ook zoon Hans twijfelen, helemaal als zijn jeugdgroep geen eigen vlag meer mag dragen.
De twijfel van vader en zoon Hans wordt overgenomen door het hele gezin. Vader vertelt de kinderen dat Hitler wel de werkloosheid wegneemt, maar dat veel mensen in de wapenindustrie komen te werken. Hans en zijn jongere broer Werner zitten in een culturele jongerengroep, maar deze wordt door de overheid opgeheven. Hans besluit medicijnen te gaan studeren en ontmoet zo allemaal interessante mensen. Als de oorlog uitbreekt moet hij ook het leger in. Hij leeft een apart leven. Half soldaat, half student. In de lente van 1943 worden de eerste tekenen van verzet merkbaar. Kerkelijke protesten tegen het nazi-regime die zonder afzender verspreid worden. Kerkelijke eigendommen worden in beslag genomen en geesteszieke mensen worden afgevoerd en verdwijnen in kampen. Hans leest hier over en verzamelt zo de moed om iets tegen het nationaal-socialisme te doen.
Hans komt in contact met studenten die dezelfde ideeën als hem hebben: Alexander Schmorell, Christl Probst en Willie Graf. Als Vader Scholl door de gestapo meegenomen wordt voor verhoor, ziet Hans hoe machteloos ze eigenlijk zijn. Sophie begint op haar 21-ste verjaardag met de studie biologie en filosofie in München op de universiteit waar ook haar broer zit. Zij leert meteen zijn vrienden kennen tijdens een speciaal voor haar georganiseerd feest. Tijdens dit feest komt voor het eerst het woord verzet ter sprake.
Hoogleraar Kurt Huber wordt door Hans opgenomen in de vriendengroep. Al snel richt Hans ‘Die Weiße Rose’ op en worden de eerste vlugschriften die oproepen tot passief verzet verspreid. Dan moeten de medicijnstudenten onverwacht naar het front. Op de dag voor het vertrek besluiten de leden van ‘Die Weiße Rose’ als ze terugkomen over te gaan op harder verzet. Sophie gaat in de vakantie naar huis terug en ondertussen is haar vader veroordeelt tot 4 maanden gevangenisstraf.
Aan het einde van de herfst in 1942 komt Hans terug uit Rusland, ook zijn vader is dan al weer thuis. ‘Die Weiße Rose’ gaat door met de vlugschriften en verspreid ze over heel Zuid-Duitsland. Er worden steeds meer mensen die tegen de overheid in verzet komen ter dood veroordeeld. Op een avond beklad Hans samen met zijn vrienden muren in de stad met de spreuk: ‘Nieder mit Hitler!’. Zo ontstaan ook in andere steden actieve verzetsgroepen. Hans en Alexander ontmoeten zo ook een lid van de Berlijnse groep ‘Die Rote Kapelle’. Ze willen samen een grote verzetsgroep op gaan richten. Ondanks de vele waarschuwingen die Hans krijgt over dat de Gestapo hem op het spoor is, wil Hans niet vertrekken en zijn vrienden in de steek laten. Als Hans en Sophie op 18 februari 1943 dan de zesde editie van de vlugschriften stiekem ergens in de uiversiteit neerleggen, worden ze gesnapt door de conciërges, die de Gestapo alarmeren. Ook Christl wordt gepakt.
Als Sophie en Hans in de gevangenis zitten worden ze nog bezocht door hun ouders en Werner. Ze hopen dat anderen zich nu niet laten stoppen tot verzet. Dan worden ze beiden onthoofd. Ook Kurt Huber, Willie Graf en Alexander Schmorell worden ter dood veroordeeld.
Leesverslag gericht op tijd en ruimte
Tijd
Het boek speelt zich af in ± 1942.
De tijd is heel belangrijk voor het verhaal. Want het is de tijd waarin Hitler aan de macht is en waarin hij een groot deel van Europa beheerst. Als Hitler niet aan de macht was geweest, waren de acties van De Witte Roos nooit nodig geweest.
Het verhaal speelt zich af in een tijd van voortdurende oorlog. Er wordt dan ook regelmatig melding gemaakt van de terreur die de Nazi's uitoefenen op heel Europa en in het bijzonder de Joden. Een enkele gebeurtenis wordt nog wel apart genoemd zoals de slag bij Stalingrad. Aan deze slag wordt een groot gedeelte van een vlugschrift gewijd, blz. 90:"Diepgeschokt staat ons volk tegenover de ondergang van de mannen van Stalingrad. Driehonderddertigduizend Duitse mannen zijn door de geniale strategie van de korporaal uit de Eerste Wereldoorlog zonder enig gevoel voor verantwoordelijkheid, dood en verderf ingejaagd." Dit is wat ik vond in een geschiedenisboekje:"Maar de Russen die straat voor straat, huis voor huis hadden verdedigd, hergroepeerden hun legers en begonnen de tegenaanval. De Duitse bevelhebber, die begreep dat hij ingesloten dreigde te worden, kreeg van Hitler het verbod om zich terug te trekken. Daarmee was het lot van het Duitse Stalingradleger bezegeld. De Russische tang sloot zich en toen in het begin van 1943, ondanks de bevelen van de "Fuhrer", 90 000 Duitsers zich overgaven, waren er al 200 000 in Stalingrad gesneuveld."
Plaats
In het eerste gedeelte, over het verhaal achter De Witte Roos, speelt het verhaal zich vooral af in München waar zowel Hans als Sophie studeren. In Munchen zijn ze veel in de universiteit te vinden waar ze veel vrienden hebben en waar ook veel activiteiten van De Witte Roos plaats vinden. Dit eerste gedeelte speelt zich echter ook gedeeltelijk in Ulm af waar Hans en Sophie opgroeiden. Het derde gedeelte; documenten en verklaringen van ooggetuigen speelt zich veelal af in de rechtbank en in de gevangenis. Veel van de ooggetuigen waren of lid of verbonden met De Witte Roos en werden daarom aangeklaagd. De tijd tussen de zittingen vertoefden zij in de gevangenis.
Dat veel handelingen in Munchen plaatsvonden geeft niet echt extra betekenis aan het boek want het had in iedere andere stad in Duitsland kunnen plaatsvinden. Dat de kinderjaren van Hans en Sophie zich afspeelden in Ulm is ook niet echt van belang. Dat het verhaal zich in Duitsland afspeelde is wel van groot belang. In andere landen van Europa waren natuurlijk ook wel verzetsgroepen die bedreigd werden door de Nazi-dictatuur maar die hadden tenminste het grootste gedeelte van de bevolking achter zich en dat was in Duitsland niet echt zo, je had veel meer kans dat iemand je verraadde. Dat maakte het zo moeilijk om in Duitsland in het verzet te zitten.
In het boek wordt een Nazi-dictatuur beschreven. Je merkt dat aan alles. Het hele boek staat gewoon in het teken van verzet tegen de dictatuur. Enkele citaten om dit te illustreren, blz. 48:"Ze pakten de vlugschriften in koffers en reisden, met hun gevaarlijke waar, zelf naar de grote steden in Zuid-Duitsland om ze daar te verspreiden. (…) Voortdurend vroegen zij zich af, of de voorzorgen die zij getroffen hadden, voldoende waren: hadden zij al hun sporen uitgewist? Hadden zij…Vreugde, zorg, twijfel, durf…het was een mengeling van gevoelens, waarin de dagen voorbij gingen." Blz. 63:"En Hans riep luid, voor hij zijn hoofd op het houten blok legde, zodat het door de hele gevangenis schalde:"Leve de Vrijheid!".
Het boek speelt zich af in ± 1942.
De tijd is heel belangrijk voor het verhaal. Want het is de tijd waarin Hitler aan de macht is en waarin hij een groot deel van Europa beheerst. Als Hitler niet aan de macht was geweest, waren de acties van De Witte Roos nooit nodig geweest.
Het verhaal speelt zich af in een tijd van voortdurende oorlog. Er wordt dan ook regelmatig melding gemaakt van de terreur die de Nazi's uitoefenen op heel Europa en in het bijzonder de Joden. Een enkele gebeurtenis wordt nog wel apart genoemd zoals de slag bij Stalingrad. Aan deze slag wordt een groot gedeelte van een vlugschrift gewijd, blz. 90:"Diepgeschokt staat ons volk tegenover de ondergang van de mannen van Stalingrad. Driehonderddertigduizend Duitse mannen zijn door de geniale strategie van de korporaal uit de Eerste Wereldoorlog zonder enig gevoel voor verantwoordelijkheid, dood en verderf ingejaagd." Dit is wat ik vond in een geschiedenisboekje:"Maar de Russen die straat voor straat, huis voor huis hadden verdedigd, hergroepeerden hun legers en begonnen de tegenaanval. De Duitse bevelhebber, die begreep dat hij ingesloten dreigde te worden, kreeg van Hitler het verbod om zich terug te trekken. Daarmee was het lot van het Duitse Stalingradleger bezegeld. De Russische tang sloot zich en toen in het begin van 1943, ondanks de bevelen van de "Fuhrer", 90 000 Duitsers zich overgaven, waren er al 200 000 in Stalingrad gesneuveld."
Plaats
In het eerste gedeelte, over het verhaal achter De Witte Roos, speelt het verhaal zich vooral af in München waar zowel Hans als Sophie studeren. In Munchen zijn ze veel in de universiteit te vinden waar ze veel vrienden hebben en waar ook veel activiteiten van De Witte Roos plaats vinden. Dit eerste gedeelte speelt zich echter ook gedeeltelijk in Ulm af waar Hans en Sophie opgroeiden. Het derde gedeelte; documenten en verklaringen van ooggetuigen speelt zich veelal af in de rechtbank en in de gevangenis. Veel van de ooggetuigen waren of lid of verbonden met De Witte Roos en werden daarom aangeklaagd. De tijd tussen de zittingen vertoefden zij in de gevangenis.
Dat veel handelingen in Munchen plaatsvonden geeft niet echt extra betekenis aan het boek want het had in iedere andere stad in Duitsland kunnen plaatsvinden. Dat de kinderjaren van Hans en Sophie zich afspeelden in Ulm is ook niet echt van belang. Dat het verhaal zich in Duitsland afspeelde is wel van groot belang. In andere landen van Europa waren natuurlijk ook wel verzetsgroepen die bedreigd werden door de Nazi-dictatuur maar die hadden tenminste het grootste gedeelte van de bevolking achter zich en dat was in Duitsland niet echt zo, je had veel meer kans dat iemand je verraadde. Dat maakte het zo moeilijk om in Duitsland in het verzet te zitten.
In het boek wordt een Nazi-dictatuur beschreven. Je merkt dat aan alles. Het hele boek staat gewoon in het teken van verzet tegen de dictatuur. Enkele citaten om dit te illustreren, blz. 48:"Ze pakten de vlugschriften in koffers en reisden, met hun gevaarlijke waar, zelf naar de grote steden in Zuid-Duitsland om ze daar te verspreiden. (…) Voortdurend vroegen zij zich af, of de voorzorgen die zij getroffen hadden, voldoende waren: hadden zij al hun sporen uitgewist? Hadden zij…Vreugde, zorg, twijfel, durf…het was een mengeling van gevoelens, waarin de dagen voorbij gingen." Blz. 63:"En Hans riep luid, voor hij zijn hoofd op het houten blok legde, zodat het door de hele gevangenis schalde:"Leve de Vrijheid!".
Eindoordeel
Het boek vond ik mooi omdat het boek persoonlijk geschreven is. Het
behandelt niet alleen wat er gebeurd is, maar doordat de schrijfster zo dicht
bij het hele verhaal staat merk je toch bepaalde emoties die er in verwerkt
zijn. Het lezen van dit boek is voor mij ook zeer leerzaam geweest. Ik wist
grotendeels wel wat er hier in Nederland gebeurd was in de oorlog maar dat er
in Duitsland ook verzet was, was totaal nieuw voor mij. Ik denk dat het daarom
ook erg goed is om dit boek te lezen, je maakt kennis met een heel andere kant
van de Duitse bevolking
Geen opmerkingen:
Een reactie posten